{"id":3367,"date":"2026-03-23T01:01:41","date_gmt":"2026-03-22T22:01:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ekonomievreni.com\/?p=3367"},"modified":"2026-03-23T01:01:42","modified_gmt":"2026-03-22T22:01:42","slug":"prof-dr-gul-esra-atalay-dijital-dunyada-da-insan-kalmayi-ogrenmemiz-gerekiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekonomievreni.com\/?p=3367","title":{"rendered":"Prof. Dr. G\u00fcl Esra Atalay:  \u201cDijital d\u00fcnyada da insan kalmay\u0131 \u00f6\u011frenmemiz gerekiyor!\u201d"},"content":{"rendered":"<p> \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 Prof. Dr. G\u00fcl Esra Atalay, 21 Mart Nezaket G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda, dijital platformlarda ileti\u015fim dili ve nezaket k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<p><strong>Dijital ileti\u015fimde mimik ve tonlama yok<\/strong><\/p>\n<p>Dijital ortamlarda kurulan ileti\u015fimin y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimden farkl\u0131 dinamiklere sahip oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Atalay, \u201cDijital platformda ileti\u015fim kurarken g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda konu\u015fmalar\u0131m\u0131za e\u015flik eden mimikler, jestler, ses tonlamalar\u0131 yok. Bundan dolay\u0131 muhatab\u0131m\u0131z bizi yaln\u0131zca kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zlerle de\u011ferlendiriyor. Bu s\u0131n\u0131rl\u0131 ileti\u015fim bi\u00e7imi bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f anlamalara neden olabiliyor. \u00d6nemsiz gibi g\u00f6r\u00fcnen k\u00fc\u00e7\u00fck bir kelime se\u00e7imi bile \u00e7ok daha sert alg\u0131lanabiliyor. Y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimde genelde kendimizi daha fazla kontrol ediyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131m\u0131zdaki ki\u015finin tepkilerini an\u0131nda g\u00f6r\u00fcp buna g\u00f6re kendi mesaj\u0131m\u0131z\u0131 yeniden \u015fekillendirebiliyoruz. Dijitalde ise bu geri bildirim gecikmeli ya da hi\u00e7 yok. Bu da ileti\u015fimi daha so\u011fuk ve riskli hale getiriyor. Dolay\u0131s\u0131yla nazik bir ileti\u015fim \u00fcslubu kullanmaya dikkat etmek her zamankinden daha \u00f6nemli hale geliyor.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>Sosyal medyada sert dilin nedeni sadece bireyler de\u011fil<\/strong><\/p>\n<p>Sosyal medyada kullan\u0131lan dilin \u00e7o\u011fu zaman daha sert ve k\u0131r\u0131c\u0131 olabildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Atalay, \u201cBunun birka\u00e7 nedeni var. Birincisi, insanlar ekran\u0131n arkas\u0131nda kendilerini daha g\u00fcvende hissediyor. \u0130kincisi, h\u0131zl\u0131l\u0131k bask\u0131s\u0131 var. \u00c7o\u011fu zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmeden hemen yaz\u0131p g\u00f6nderiyoruz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de sosyal medyan\u0131n algoritmik yap\u0131s\u0131 daha keskin, daha iddial\u0131, hatta daha sald\u0131rgan i\u00e7erikler daha fazla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oluyor. Yani sadece bireysel de\u011fil, yap\u0131sal bir te\u015fvik de s\u00f6z konusu. Sosyal medyada kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin bir insan oldu\u011funu, yazd\u0131klar\u0131m\u0131zdan, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimelerden olumsuz etkilenebilece\u011fini daha az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimin avantajlar\u0131 ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle anonimlik s\u00f6z konusuysa \u00e7ok daha kaba ve k\u0131r\u0131c\u0131 olunabiliyor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bu durumun literat\u00fcrde \u201c\u00e7evrimi\u00e7i disinhibisyon etkisi\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Atalay, dijital ortamlarda kurulan ileti\u015fimin bazen ger\u00e7ek de\u011filmi\u015f gibi alg\u0131lanabildi\u011fine dikkat \u00e7ekti ve \u201c\u00c7evrimi\u00e7i ortamlarda kurulan etkile\u015fimin ger\u00e7ek de\u011filmi\u015f gibi alg\u0131lanmas\u0131 olarak \u00f6zetlenebilecek bu etki alt\u0131nda insanlar sosyal medyada kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin ne hissetti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, oldu\u011fundan daha a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fc, daha cesur ve ne yaz\u0131k ki daha kaba olabiliyor. Oysa ekran\u0131n arkas\u0131nda yine bir insan oldu\u011funu hat\u0131rlamak \u00f6nemli.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Emojiler yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar\u0131 azaltabiliyor<\/strong><\/p>\n<p>Yaz\u0131l\u0131 dijital ileti\u015fimde tonlama ve mimik olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar\u0131n daha s\u0131k ya\u015fanabildi\u011fini belirten Prof. Dr. Atalay, g\u00fcnl\u00fck ileti\u015fimde emojilerin bu bo\u015flu\u011fu k\u0131smen doldurdu\u011funu ifade etti ve \u201cAsl\u0131nda emojiler bu bo\u015flu\u011fu doldurmak, kar\u015f\u0131 tarafa mesaj\u0131 kendi y\u00fckledi\u011fimiz anlam ve duygu bagaj\u0131yla birlikte g\u00f6ndermek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. G\u00fcnl\u00fck sosyal medya yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda emojiler kurtar\u0131c\u0131 olabiliyor. Ancak daha resmi yaz\u0131\u015fmalarda emoji kullanmak ho\u015f kar\u015f\u0131lanmayabilir. Gayri ciddi olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu durumda yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z mesaj\u0131 kontrol etmeden g\u00f6ndermemek, g\u00f6ndermeden \u00f6nce mutlaka bir kez sesli okuyarak istedi\u011fimizin d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam ya da duyguyu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131na dikkat etmek iyi olabilir. K\u0131sa, net, ima, ironi ve esprilerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u00fcslup yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir.\u201d \u00a0ifadesinde bulundu.<\/p>\n<p><strong>Anonimlik sayg\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zay\u0131flatabiliyor<\/strong><\/p>\n<p>Dijital ortamlarda anonimlik ve mesafe hissinin sayg\u0131 ve nezaket s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. G\u00fcl Esra Atalay, \u201cAnonimlik ve mesafe hissi dijital ileti\u015fimi daha da k\u0131r\u0131lgan hale getiriyor. \u0130nsanlar kimlikleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131nda ya da kar\u015f\u0131s\u0131ndakini \u2018ger\u00e7ek\u2019 bir insan olarak hissetmedi\u011finde, normalde s\u00f6ylemeyecekleri s\u00f6zleri \u00e7ok daha rahat dile getirebiliyor. Bu ortamda sosyal normlar gev\u015fiyor, s\u0131n\u0131rlar esniyor; dolay\u0131s\u0131yla sayg\u0131 ve nezaket ihlalleri art\u0131yor. \u00d6zellikle tan\u0131mad\u0131klar\u0131 ki\u015filere kar\u015f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce tepki verebilen bir kullan\u0131c\u0131 profili ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.\u201d dedi.<\/p>\n<p>Olumsuz yorumlar\u0131n hedefi haline gelen bireyler i\u00e7in bu s\u00fcre\u00e7 ciddi bir psikolojik y\u0131pranmaya d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini anlatan Prof. Dr. Atalay, \u201c\u00dcstelik sosyal medyada g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve ilgi \u00e7ekme arzusu bu davran\u0131\u015flar\u0131 besliyor. Kendi de\u011ferlerini sergilemek, kendince do\u011fru tarafta oldu\u011funu g\u00f6stermek ya da ahlaki bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmak ad\u0131na, \u00e7o\u011fu zaman yeterli bilgiye sahip olmadan ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kolayca yarg\u0131layan ve lin\u00e7 eden bir dijital kalabal\u0131k olu\u015fabiliyor. Ahlaki poz kesme olarak adland\u0131r\u0131lan bu duruma sosyal medyada giderek daha \u00e7ok rastl\u0131yoruz. Bunun ma\u011fdurlar\u0131 i\u00e7in ise sosyal ya\u015fam \u00e7ok zorla\u015f\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>Dijital d\u00fcnyada da insan kalmay\u0131 \u00f6\u011frenmeliyiz<\/strong><\/p>\n<p>Dijital nezaket k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi i\u00e7in bireylerden ailelere ve e\u011fitim kurumlar\u0131na kadar \u00e7ok katmanl\u0131 bir sorumluluk bulundu\u011funu belirten Prof. Dr. Atalay, \u201cDijital nezaket k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi i\u00e7in sorumluluk \u00e7ok katmanl\u0131 bir yap\u0131da. \u00a0Bireyler olarak biraz daha yava\u015flamak, d\u00fc\u015f\u00fcnerek yazmak ve empati kurmak iyi olabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde dijital nezaket hem ailelerin hem de e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklara, gen\u00e7lere genel terbiye ve sayg\u0131 e\u011fitimlerinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131. Aileler \u00e7ocuklara sadece teknoloji kullanmay\u0131 de\u011fil, dijital ortamda nas\u0131l davran\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de \u00f6\u011fretebilirler. \u00a0E\u011fitim kurumlar\u0131 bunu bir ya\u015fam becerisi olarak ele almal\u0131. K\u0131sacas\u0131, dijital d\u00fcnyada da insan kalmay\u0131 \u00f6\u011frenmemiz gerekiyor.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3368,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-3367","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3367"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3369,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3367\/revisions\/3369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomievreni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}